Harrie van Helmond

 

In der Sommerausgabe 2010 der Zeitschrift AWM (Architecten Web Magazine) können Sie ein Interview mit dem Gründer der chinesischen Agentur MAD, Ma Yansong, lesen.
Die Vision seines Büros ist, dass die Natur in die Architektur integriert werden muss, da in der chinesischen Architektur in der Vergangenheit eine starke Verbindung zur Natur bestand. Er sieht die Natur nicht unbedingt als nachhaltig oder ökologisch, sondern als eine Haltung, die sich mit der Natur verbindet. Der Mensch ist genauso Teil der Natur wie das Leben im Grünen: “Alles ist miteinander verbunden.”
Zum Beispiel, so argumentiert Yansong, sei Peking, das im Wesentlichen mit Hilfe künstlich angelegter Flüsse und Hügel gebaut wurde, ein natürliches System mit explizit beabsichtigter kultureller Bedeutung. Beim Bauen mit hoher Dichte hat diese Verbindung zur Natur als eine der Grundlagen für die emotionalen Qualitäten der Stadt an Bedeutung gewonnen.
Beispielsweise wandelte er den Tienanmenplein für einen Wettbewerb (Peking 2050) von einem leeren Ort in ein grünes politisches Zentrum um. Dies scheint mir ein echter politischer Akt zu sein und eine willkommene biotopische Ergänzung der verschmutzten chinesischen Hauptstadt.
Ma Yansong ist kein grüner Architekt, seine Entwürfe zeichnen sich auch durch andere Erkundungen aus. Aber sein Argument, dass Architekten sich viel mehr auf das konzentrieren sollten, was die Nutzer wollen, anstatt die kurzfristigen Wünsche der Behörden zu erfüllen, ist ermutigend. Er selbst relativiert seine Bemühungen im letzten Satz des Interviews: Man muss immer wieder Vorschläge machen, das chinesische System ist stark.

Insbesondere seine Interpretation des emotionalen Aspekts der Integration der Natur in die gebaute Umwelt wird in Europa nur implizit erwähnt und ist in der chinesischen Kultur offenbar sensibler dafür.

Wenn wir uns die (nicht realisierten) Projekte auf dem Gelände der Agentur ansehen, ist es eine merkwürdige Entfremdung einer expressiven, fließenden Formensprache und (manchmal) eines lebendigen Grüns, die eher zu einer ikonischen Architektur einer krisenfreien Welt gehört als zu einer Einstellung zum schonenden Umgang mit Rohstoffen.
Insbesondere das von MAD im Jahr 2008 durchgeführte Experiment, ein neues Zentrum für die chinesische Stadt Huaxi inmitten der Natur zu entwerfen, löste im Internet einen Sturm empörter Reaktionen aus. Die Kritik konzentrierte sich auf die Nichtintegration der Teilentwürfe und die Zerstörung der Landschaft durch die bombastische Architektur.
Der Entwurf eines riesigen Wolkenkratzers in der Stadt Chongqing (2009) verdeutlicht den Wunsch, Grün und Stadt zu mischen, ist aber im Detail kindisch naiv. Wie grün in diesen Höhen zwischen den verschobenen Stockwerken sein soll, bleibt unbeantwortet. Die Idee erinnert an die realisierten brasilianischen Wolkenkratzer mit gestapelten Villen mit Gärten und Swimmingpools, aber die alten Bäume zwischen den Etagen des Chongqing-Turms wirken eher wie ein Manifest als wie ein baubares Modell. Wir müssen auf echte Aufgaben warten, um das Realitätsniveau zu testen.

In het zomernummer 2010 van het magazine AWM (Architecten Web Magazine), is een interview te lezen met de oprichter van het Chinese bureau MAD, Ma Yansong.
De visie van zijn bureau is dat natuur geïntegreerd moet worden in de architectuur, zoals in de Chinese architectuur in het verleden een sterke verbinding had met de natuur. Natuur ziet hij niet per sé als duurzaam of ecologisch, maar als een levenshouding om je met natuur te verbinden. Mensen horen net zo goed bij de natuur als het levend groen: “Alles staat met elkaar in verbinding.”
Zo is Beijing, stelt Yansong,  in wezen opgebouwd met behulp van kunstmatig aanlegde rivieren en heuvels, een natuurlijk systeem met een nadrukkelijk beoogde culturele betekenis. Bij het bouwen in hoge dichtenheden is die verbinding met natuur alleen maar belangrijker geworden, als een van de grondslagen om de stad ook emotionele kwaliteiten te geven.
Zo heeft hij het Tienanmenplein voor een prijsvraag (Beijing 2050) omgewerkt van een lege plek tot een groen politiek centrum. Dit lijkt me een echte politiek daad én een welkome biotopische toevoeging aan de vervuilde Chinese hoofdstad.
Ma Yansong is geen groene architect, zijn ontwerpen kenmerken zich ook door andere verkenningen. Maar zijn pleidooi dat architecten zich veel meer zouden moeten richten op wat de gebruikers willen ipv tegemoet te komen aan de korte termijnwensen van de autoriteiten is hoopgevend. Zelf relativeert hij zijn inzet in de laatste zin van het interview: Je moet voorstellen blijven doen, het Chinese systeem is sterk.

Met name zijn duiding van het emotionele aspect van het integreren van natuur in de gebouwde omgeving is iets dat in Europa slechts impliciet wordt benoemd, blijkbaar is in de Chinese cultuur daarvoor gevoeliger.

Als we op de site van het bureau kijken naar de (niet gerealiseerde) projecten dan valt om dat ze een vervreemde mix zijn van een expressieve vloeiende vormentaal en (soms) levend groen die eerder hoort bij een iconische architectuur van een crisisloze wereld dan bij een houding die uitgaat van zorgvuldige omgang met grondstoffen.
Vooral het experiment onder leiding van MAD in 2008 om voor de Chinese stad Huaxi een nieuw centrum te ontwerpen, midden in de natuur, leverde op internet een storm aan verontwaardigde reacties op. De kritiek richtte zich om het niet integreren van de deelontwerpen en het verpesten van het landschap door de bombastisch architectuur.
Het ontwerp voor een gigantische skyscaper in de stad Chongqing (2009) maakt de wens duidelijk om groen en stad te mengen maar is kinderlijk naïef in de detaillering. Hoe op deze hoogtes het groen moet groeien tussen de verschoven vloeren is in het midden gelaten. Het idee doet denken aan de gerealiseerde Braziliaanse skyscrapers met gestapelde villa’s met tuinen en zwembaden, maar de volwassen bomen tussen de vloeren van de Chongqingtoren lijken eerder een manifest dan een bouwbaar model. Het wachten is op reële opdrachten om het werkelijkheidsgehalte te testen.