Praca de Lisboa, Porto

Balonas & Menano archictos

oplevering augustus 2013

 

Je weet niet wat je ziet, en helmaal niet wanneer je er eerder geweest bent, op het Praca de Lisboa in Porto Portugal.

Een plek midden in de drukke stad, op het kruispunt van vele en belangrijke stadstraten, de prachtige Clerigos kerktoren: een hellend maaiveld met onder maaiveld een nogal shabby parkeergarage.

 

Met een opzienbarend plan hebben Bolanas & Menano architecten die hele situatie naar de toekomst gebracht: nieuwe winkels en horeca op de parkeergarage, en daar weer bovenop een nieuw stadspark. 

 

 

   

 

Direct grenzend aan dit park nieuwe stijl ligt een klassiek stadspark met veel schaduwrijke bomen en zitbanken. Het nieuwe park is in alles het tegenovergestelde.

Dank zij het hellende maaiveld loop je vanuit het oude park gewoon het dakpark op en ontstaat eronder ruimte voor de genoemde nieuwe functies.

      

Dwars over het terrein een nieuwe route deels onder het groene dak.

Het dakpark bestaat uit een glad geschoren gazon met brede looppaden, afgegrensd met een zeer verfijnd vormgegeven hekwerk. Dit publiekstoegankelijke deel gaat niet tot de randen van het dak. Tussen hekwerk en dakrand is een bodembedekker geplant zodat het hekwerk niet opvalt vanaf de straat gezien. Het meest opvallend zijn de vele oude olijfbomen in het nieuwe ontwerp. Het is natuurlijk een contradictie: op een strak gedesignd hedendaags complex de oude bomen, maar het werkt perfect, al is het een truc zoals overal ter wereld oude olijfbomen als versiering worden ingezet. Deze truc is mijns inziens te verdedigen als je ziet wat het directe resultaat is.

     

      

OK, project geslaagd, meer dan dat.

    

Is er sprake van een nieuwe schoonheid, een nieuwe vorm van vermenging van rood en groen?

Dat ligt wat ingewikkelder. Het is een gelaagde oplossing. Groen óp het gebouwde, beiden strijdend om de aandacht. Niks mis mee, zou je zeggen, het heeft dit stadsdeel enorm in de lift gezet. Maar gebouw blijft gebouw en groen blijft groen. Het gebouwde is prachtig vormgegeven maar helaas zullen een aantal onderdelen snel verslijten. Niets nieuws in het Portugal waar op het scherpst van de snede prachtige hedendaagse ontwerpen gebouwd worden die vaak al vóór de oplevering gebreken vertonen.

Ik ben bang dat over 10 of 20 jaar de brille van het plan is verdwenen; het eerste roest is nu reeds te zien op het witte staal. Daar kan het groene dak niets aan doen maar het zou zo prettig zijn dat deze kostbare experimenten met nieuw groen in de stad langer beklijven. Groen lijkt hier op een hip decor terwijl het in mijn optie duurzamer verweven zou moeten worden in de urban fabric. Het kan de volgende stap zijn. Met nostalgie naar de solide eeuwenoude bouwsels aangevuld met in de loop van vele jaren volwassen geworden groen, zoals overal te zien in het land, komen we er niet in de stadsvergroening. Er ligt een mooie opgave voor ontwerpers het groen duurzaam in de bestaande stedelijkheid te verweven, voorbij het design, hoe goed dat design hier ook gelukt is.